In maart 2008 landden vijftig rijk gekleurde koepeltentjes op de spierwitte
ijskappen van Antarctica. Een film van de interventie, uitgevoerd door Lucy &
Jorge Orta, wandsculpturen, maar ook ‘survival kits’, die later gemaakt zijn
maar refereren aan de actie, zijn nu te zien bij DSM. De tentoonstelling geeft
een glimp van de visuele impact van de indrukwekkende expeditie. Maar meer nog
dan dat onthult de presentatie dat de symbolische implicaties van de
interventie ook buiten de grenzen van het verre Zuidpoolgebied niet inboeten
aan kracht.
De tenten, samengesteld uit de vlaggen van verschillende landen, uit
kledingstukken en handschoenen die door het verlengde manchet ‘helpende
handen’ geworden zijn, maken deel uit van ‘Antarctic Village – No Borders’,
een ongoing project dat in het kader van de ‘Eerste Biennale van het Einde van
de Wereld’ (‘Primere Bienal del Fin del Mundo’, Ushuaia City, Vuurland,
Argentinië, 2007) voor de eerste keer werd getoond. De mobiele
architectonische structuren verleenden op metaforische wijze onderdak aan het
nog altijd, mondiaal groeiende aantal vluchtelingen als gevolg van oorlogen,
natuurrampen, economische problemen, religieuze en racistische vervolgingen.
Aan een onaflaatbare stroom migrerende individuen die politiek en sociaal
buiten spel zijn gezet. Geplaatst op het uiterste puntje van de wereld,
verklaarde Studio Orta Antarctica tot hun toevluchtsoord.
Naast de koepeltenten, plantte ze er een vlag waarin verschillende
landssymbolen met elkaar versmolten zijn (‘Métisse Flag’). Studio Orta
ontwierp een paspoort voor het ‘land-zonder-grenzen’ (‘Antarctica World
Passport’). Ze organiseerden een voetbalwedstrijd tussen Argentijnen en
Britten die de vijfentwintigste gedenkdag van de Falklandcrisis, waarbij
Argentinië en Groot-Brittannië betrokken waren, markeerde. Van de shirts van
de beide teams bestond de voorzijde uit de ‘eigen’ vlag, de achterzijde werd
gevormd door de vlag van de ‘ander’. Waardoor spelers bijkans inwisselbaar
werden. En je, óók als toeschouwer, wordt geconfronteerd met het gegeven dat
spelers in een spel niet herkenbaar zijn aan toevallige factoren als de kleur
van een shirt of het symbool van een soevereine staat (‘Heads or Tails vs.
Tails or Heads’).
Als onderdeel van ‘Artarctic Village – No Borders’ pleitten Lucy & Jorge Orta
ervoor een amendement aan de grondwet toe te voegen (13.3). Hierin is
opgenomen dat elk individu vrijelijk moet kunnen circuleren, gelijk goederen
en economische diensten. Door tussenkomst van ‘Antarctic Village – No Borders’
verdween, voor even of voor langere tijd? De scheidslijn tussen ‘hier’ en
‘daar’ in het geografisch en politiek extreme gebied dat de Zuidpool nog
altijd is.
In het hoofdkantoor van DSM in Heerlen is tegelijkertijd het OrtaWater project
te zien waarin Lucy en Jorge Orta het watertekort in de wereld verbeelden in
kijkkastjes en sculpturen.
Courtesy artworks and text Motive Gallery in Amsterdam.
