Chanting Baldessari – a Masterclass

Jaarlijks wordt in het Bonnefantenmuseum Maastricht BACA International uitgereikt. DSM is sponsor van deze prestigieuze prijs, die bedoeld is voor een artist’s-artist: een kunstenaar die volop naam gemaakt heeft in de wereld van de beeldende kunst, maar niet noodzakelijkerwijze bekend is bij een groter publiek. Dit jaar gaat het laureaat naar John Baldessari (1931). Hij geldt als middelpunt en stuwende kracht van nieuwe ontwikkelingen en is een van de protagonisten van de Minimal Art en Concept Art.

Baldessari oefent al decennia lang invloed uit op jongere generaties. Zijn eigenzinnige, antihiërarchische manier van lesgeven heeft daar zeker aan bijdragen. Onder de titel ‘Chanting Baldessari- a Masterclass’ presenteren zes jonge kunstenaars van het Maastrichtse postacademisch instituut Jan van Eyck hun werk in de tentoonstelling van de BACA-winnaar in het Bonnefantenmuseum.

Gelijktijdig met deze expositie tonen Jean-Baptiste Maitre (Frankrijk) en Eleni Kamma (Griekenland) hun werk in DSM kantoor Sittard.

Jean-Baptiste Maitre is geïnteresseerd in het vervaardigen en in scène zetten van foto’s met een zekere kritische blik op dit medium. Hij beschouwt fotografie als studiowerk en probeert geen foto’s te maken buiten de studio om een tegenstelling te creëren met verslaggeving en het algemene media-aspect van fotografie. Zijn foto’s zijn gebaseerd op computerwerk. Hij gebruikt dezelfde hulpmiddelen als reclamebureaus: digitale montage en retouchering. Vreemd genoeg kwam hij tot deze keuze, omdat hij eerlijk wilde blijven ten opzichte van een voorstelling. De focus in zijn foto’s en video’s is verschoven van een onderwerp/tekst/verhaal naar ‘primaire’ lichtwerking en de sensualiteit van een beeld.

Jean-Baptiste Maitre volgde zijn opleiding aan Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts de Paris en School of Studio Photography in Parijs. De digitale fotomontage maakte hij zich goed eigen in de jaren daarna bij gerenommeerde reclamebureaus en modetijdschriften. Momenteel is hij onderzoeker beeldende kunst aan de Jan van Eyck Academie Maastricht. Vanaf januari 2009 zal hij als resident artist verbonden zijn aan de Rijksakademie Amsterdam. Maitre nam deel aan tentoonstellingen in o.a. FLACC/Genk en Kunstfabrik/Berlin.

Jean-Baptiste Maitre over zijn werk:
A personal anthology of mediatic images:
“Als een fotograaf, maar ook als toeschouwer, weet ik dat wanneer een persfotograaf iets fotografeert, de afbeelding die uiteindelijk in de krant verschijnt, anders is dan wat de maker daadwerkelijk zag. Maar er zit nog steeds iets in de foto dat je iets zegt. Dat iets is niet echt, maar is gecreëerd of verzonnen door de toeschouwer. Het is zijn interpretatie.

Bij deze reeks van 7 foto’s met de titel A personal Anthology of mediatic images (een persoonlijke bloemlezing van mediabeelden) wilde ik geen fotograaf zijn. Ik wilde gewoon foto’s maken zonder te pretenderen u, mijn publiek, de waarheid van de wereld te tonen. Daarom vroeg ik een paar mensen een onderwerp voor me te kiezen: ik vroeg hen afbeeldingen te beschrijven die ze in de pers (in de krant of elders) hadden gezien en die ze om wat voor reden dan ook hadden onthouden. Vervolgens zette ik aan de hand van schriftelijke beschrijvingen deze mediabeelden in een studio in scène (met hulp van steeds dezelfde 5 of 6 acteurs). Het oorspronkelijke onderwerp van deze afbeeldingen is nog maar moeilijk te herkennen in de in scène gezette beelden, doordat de beschrijvingen zo subjectief waren dat het oorspronkelijke onderwerp is verdwenen of vervaagd. In zekere zin zijn deze beelden de restjes van krantenlezers.”

BackLitBlackCoke
“Hier ziet u het dan, de zo bekende koffieautomaat. En de frisdrankautomaat. Deze dingen ziet u altijd, wanneer u aan het werk bent, en ik zie ze ook altijd, wanneer ik werk. Ook hier staan afbeeldingen op, maar die ziet u niet echt meer. Het is meer een aanwezigheid die u zegt “warme koffie hier” of “koele frisdrank hier”.

Het is best mooi met kleuren en er komt licht uit. Zonder dat licht zou het u zeggen “geen koffie” of “geen cola”, maar ook geen warmte of geen koelte. Het creëert een soort elementaire taal die eigenlijk geen woorden nodig heeft om de gebruikers te raken, maar die een aanwezigheid nodig heeft. BackLitBlackCoke is een ruw beeld zonder boodschap, maar misschien kent u het al.”

Eleni Kamma (CY/GR) is gevestigd in Athene/Maastricht. Tijdens haar artistieke ontdekkingstocht houdt ze zich bezig met het maken van tekeningen, modellen, notitieboekjes en ‘stop-motion’ videoanimaties. In haar tekeningen wordt een nieuwe ruimte geweven uit bestaande natuurlijke en architectonische elementen. Op een verleidelijke manier werpt Kamma keer op keer een nieuw licht op de structuren van onze maatschappij, onze omgeving en onze architectuur. De brokstukken die ze op onverwachte manieren samenvoegt, zweven in het grenzeloze kader.

Eleni Kamma volgde haar opleiding aan Athens School of Fine Art en Chelsea College of Art & Design, London. Momenteel is zij onderzoeker beeldende kunst aan de Jan van Eyck Academie Maastricht Haar werk was o.a. te zien in State Museum of Contemporary Art, Thessaloniki en tijdens 10th International Istanbul Biennial in Istanbul.

Eleni Kamma over haar werk:
Uw tekeningen zitten vol architectonische en natuurlijke elementen. Waar komt uw verlangen naar / obsessie met de reconstructie van ruimte vandaan?
Wanneer ik me ergens op concentreer, blijft steeds door mijn gedachten spelen dat ik tegelijkertijd niet in staat ben om het als geheel waar te nemen. Ik kan me persoonlijk alleen richten op een piepklein deeltje van de kennis die het bevat. Daarom behandel ik visuele informatie als fragmenten. Ik hou van de dubbelzinnige aard van het fragment: melancholiek, alsof het tot het verleden behoort, en optimistisch, alsof het nog niet compleet is. Ik had altijd het vage gevoel dat ik niet paste in de ruimte om me heen. Ik had genoeg van allerlei slechte, goedkope en overvloedige imitaties van oorspronkelijk interessante architectonische ideeën van het modernisme tot aan het heden. Dit is geen ruimte waarin ik wil leven. Er wordt geen rekening gehouden met een vrouw. Er wordt geen rekening mee gehouden dat we allemaal andere behoeften hebben. Er is teveel dat vooraf al voor je wordt bepaald. En in dit systeem, deze ruimte en deze structuur moet je dan maar leven. Vroeger was ik vooral negatief en niet productief, maar op een gegeven moment besloot ik mijn eigen ruimte te creëren. Om op één pagina te passen.

In wat voor ruimte zou u willen leven?
Een zwevende ruimte. Een soort zwart gat waarin mensen en structuren kunnen rondzweven. Zonder zwaartekracht. Ik ben opgevoed als Griekse, waardoor het onvermijdelijk is dat voor mij ruimte sterk gekoppeld is aan geschiedenis en tijd. Maar deze geschiedenis zit vol scheuren en gaten; het is een geschiedenis van onafgemaakte verhalen. Ik zet mijn vraagtekens bij geschiedenis die zeer rechtlijnig en vereenvoudigd wordt weergegeven. Ik denk dat dingen op veel complexere wijze met elkaar samenhingen en nog samenhangen.

Is uw werk niet ‘te mooi’ om betrekking te hebben op zulke complexe vraagstukken?
Mooi of krachtig? Ik maak kunstwerken waarnaar ik zelf graag kijk. Een beeld dat de kijker zo lang mogelijk vasthoudt. Ik stop tijd in een beeld. In dat opzicht is er niet zo'n groot verschillen tussen mijn tekeningen en een animatie.

[het interview werd afgenomen door Agata Jastrzabek]