Viviane Sassen groeide op in Kenia, waar haar vader als arts werkzaam was.
Haar eerste jeugd herinneringen gaan terug naar deze tijd. Naar de schoonheid
van het landschap en de kinderen waarmee ze speelde. Maar ook naar de armoede
van de sloppenwijken en de ongeneeslijke zieke patiënten van haar vader. In
2002 reist Sassen voor het eerst terug naar Afrika. Sindsdien is het continent
onderwerp van haar fotografie, zoals te zien is in de serie ‘Flamboya’, ‘Ultra
Violet’ schetsboek en de serie ‘Ultra Violet’, waarvoor Sassen in 2007 de Prix
de Rome ontving. Volgens de jury van deze prestigieuze prijs is haar werk
echter geen pseudo-antropologie. ‘Sassen weet haar onderwerp te overstijgen.
De foto’s gaan niet alleen over dood, verlies en het urbane leven in Afrika,
maar over echte menselijkheid, culturele clichés, Sassen's persoonlijke
levensverhaal en esthetiek’.
Flamboya
De titel 'Flamboya' is een verwijzing naar de in
december bloeiende flamboyantboom die dan op talloze plekken in het Oost- en
Zuid-Afrikaanse landschap een dieprode en oranje bloemenpracht verspreid. De
titel zou echter ook een laatste concessie aan een exotisch beeld van Afrika
kunnen zijn in een totaal oeuvre dat dit vertrouwde beeld nou juist probeert
te veranderen. De opnames voor 'Flamboya' zijn ontstaan in Kenia, Uganda,
Tanzania en Zambia en zijn kenmerkend voor de nieuwe kijk die Sassen op Afrika
heeft; zonder sentimenteel te zijn beschrijft Sassen aan de hand van poëtische
metaforen de uitdagingen en schaduwkanten van de complexe realiteit van het
leven in Afrika. Haar manier van werken is intuïtief. Meestal laat Sassen zich
leiden door het uiterlijk of het gedrag van mensen die ze ontmoet. Er ontstaan
gesprekken en vervolgens probeert ze door tekenen het vertrouwen van de mensen
te winnen. De camera haalt ze pas op het allerlaatst tevoorschijn. De foto's
die ze dan maakt - en waarvan sommige spontaan ontstaan en andere in scène
worden gezet - komen in samenwerking met 'de modellen' tot stand en die
krijgen achteraf ook altijd een afdruk. Hoewel de meeste foto's in 'Flamboya'
portretten zijn, zijn de gelaatstrekken van de modellen vaak niet of slechts
met moeite te herkennen. Niet alleen symbolisch, maar soms ook letterlijk,
blijft persoonlijke identiteit in de schaduw.
Ultraviolet
De tentoonstelling 'Ultraviolet’: schetsboek'
bestaat uit een installatie gebaseerd op het schetsboek dat Sassen altijd bij
zich had toen ze in Ghana was en waarin ze haar ideeën voor nieuwe composities
verder uitwerkte. Op de vele pagina's van haar schetsboek heeft Sassen in
willekeurige volgorde talloze ideeën, inspirerende uitspraken en originele
materialen in de vorm van citaten, Polaroids en schetsen vastgelegd. Hoewel ze
in haar vroege werk haar modellen altijd zorgvuldig koos en plaatste, lijkt
haar werk in Ghana voor de Prix de Rome sterker in scène te zijn gezet. Op een
uiterst suggestieve manier laat Sassen's schetsboek zien dat elke foto
gebaseerd is op een idee, ook als dat idee niet altijd op voorhand duidelijk
is vastgelegd. Bij het bladeren door dit schetsboek wordt de toeschouwer
uitgenodigd om (vaak onverwachte) verbindingen te leggen tussen de diverse
ideeën en inspiratiebronnen. Hierdoor wordt de mogelijkheid gesuggereerd dat
de kijker zich kan inleven in de - op zich onnavolgbare -
ontstaansgeschiedenis van iedere compositie die onderdeel vormt van de serie
'Ultra Violet' en maken we een reis door het creatieve onderbewustzijn van
deze fotografe die een natuurlijk talent voor het creëren van beelden heeft.
Over de kunstenaar
Nadat ze in 1997 afstudeerde aan de
kunstacademie in Arnhem, heeft Viviane Sassen (geboren in 1972 in Amsterdam)
freelance opdrachten als modefotografe voor bekende tijdschriften en
ondergrondse publicaties, zoals I-D, Purple en RE-Magazine, gecombineerd met
haar eigen artistieke werk. Sinds haar eerste bezoek in 2002 reist Sassen
steeds vaker naar Afrika en maakt foto's in onder meer Zambia, Zuid- en
Oost-Afrika.
Bronnen: ‘Ultra violet schetsboek’, Catherine Somzé/ Juryrapport Prix de Rome
2007/ ‘Flamboya’, Catherine Somzé/ catalogus Prix de Rome, Edo Dijksterhuis.
