(N.B.: Hieronder vindt u de tekst over risicomanagement zoals gepubliceerd in
het gedeelte “Verslag van de Raad van Bestuur” op pagina 44-46 van het
Jaarverslag 2008).
Verantwoordelijkheid
De Raad van Bestuur is verantwoordelijk
voor het beheersen van de risico’s binnen de onderneming en heeft daartoe een
risicomanagementsysteem ontwikkeld en geïmplementeerd. Dit systeem moet ervoor
zorgen dat inzicht wordt verkregen in de mate waarin de strategische
doelstellingen en de bedrijfsdoelen van de onderneming worden gerealiseerd,
dat de door de onderneming verstrekte rapportage betrouwbaar is en dat
relevante wet- en regelgeving door de onderneming wordt nageleefd.
Rapportagestructuur
In dit jaarverslag is de rapportage over
risicomanagement op de volgende wijze opgebouwd:
-
Hieronder beschrijft de Raad van Bestuur de belangrijkste risico’s en
maatregelen met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen van Vision
2010. Ook wordt beschreven hoe het risicomanagementsysteem wordt gebruikt om
uitspraken te doen over het functioneren van het interne systeem van controle
van de financiële rapportage (In Control-verklaring).
-
In de paragraaf over risicomanagement (pagina 94) van het hoofdstuk over
Corporate governance, risicomanagement, financieel beleid en daaraan verwante
functies wordt een algemene beschrijving gegeven van het
risicomanagementsysteem, de belangrijkste aanpassingen van het systeem en
risico’s die relevant zijn voor de onderneming.
-
Informatie over financiële risico’s is te vinden in de jaarrekening op pagina
142.
-
Op de dag waarop dit verslag wordt gepubliceerd, wordt op de internetsite van
DSM een geactualiseerde volledige beschrijving van DSM’s
risicomanagementsysteem gepubliceerd, samen met een uitgebreidere beschrijving
van relevante risico’s.
Belangrijkste risico’s
Als onderdeel van de jaarlijkse
risicomanagementkalender heeft de Raad van Bestuur de Corporate Risk
Assessment geactualiseerd. Hiervoor werd de lijst van risico’s van het
voorgaande jaar geanalyseerd en aangevuld met informatie uit externe en
interne risicorapporten, gebeurtenissen en gezichtspunten en informatie uit
andere bronnen. Voor deze risico’s werd een rangorde opgesteld en werden
maatregelen geformuleerd door de Raad van Bestuur. De uitkomst van de
beoordeling werd getoetst aan interne risicorapporten. De belangrijkste
risico’s en maatregelen worden hier gerapporteerd.
-
De impact van de wereldwijde financiële crisis en economische teruggang wordt
gezien als een van de belangrijkste risico’s voor de resterende Vision
2010-periode. Vooral de eindmarkten voor de meeste Materials
Sciences-activiteiten hebben een ongekende teruggang laten zien, waarvan de
diepte en de duur nog zeer moeilijk te voorspellen zijn. Hoewel de opkomende
economieën minder hard getroffen zijn, zijn ook hun groeicijfers gedaald tot
beneden de eerder verwachte niveaus en zijn de vooruitzichten omgeven door
meer onzekerheden dan voorheen. De financiële crisis maakt het voor bedrijven
moeilijker en duurder om aan geld te komen. De pensioenreserves zijn gekrompen
als gevolg van de aandelenkoersontwikkelingen; dit zal naar verwachting een
aanzienlijk non-cash effect op de EBIT hebben in 2009 ten opzichte van 2008.
DSM’s antwoord op de financiële en economische teruggang dekt alle
bovengenoemde aspecten en wordt gecoördineerd door een speciaal voor dit doel
nieuw geformeerd team op concernniveau dat samenwerkt met de voltallige Raad
van Bestuur en de DSM Leadership Council. Dit antwoord omvat kostenbesparende
maatregelen, reductie van investeringsprogramma’s en een extra focus op het
beheer van kasstromen en debiteuren. Er wordt echter ook gekeken naar kansen,
en veelbelovende innovatie-initiatieven worden zoveel mogelijk gespaard om
groeikansen voor de toekomst veilig te stellen.
Andere belangrijke risico’s zijn de volgende:
-
Desinvesteringen en acquisities. DSM beschikt over beproefde methoden voor het
succesvol uitvoeren van deze processen. Er bestaat echter altijd het risico
dat zich geen geschikte kandidaten voordoen tegen aanvaardbare condities. Dit
risico is toegenomen als gevolg van de financiële crisis.
-
Prijsfluctuaties (en verminderde leverzekerheid) van grondstoffen en energie.
DSM beschikt over een pakket maatregelen ter afdekking van dit risico. Deze
maatregelen worden momenteel geanalyseerd en er wordt extra aandacht besteed
aan situaties waarin sprake is van slechts één leverancier. Extreme
volatiliteit kan echter altijd leiden tot onvermijdelijke verliezen en de
stabiliteit van leveranciers kan worden aangetast door de crisis.
-
Verslechterende marktomstandigheden en/of commoditisering van het bestaande
productaanbod. Dit risico kan door de wereldwijde teruggang toenemen in
verband met de wereldwijd lagere bezettingsgraden. DSM blijft dit risico
bestrijden door middel van innovatie en productdifferentiatie, maar daarnaast
ook door inkoop uit lagekostenlanden, kostenbesparingen en maatregelen voor
procesverbetering.
-
Het vermogen om innovatie-inspanningen om te zetten in winstgevende
activiteiten. DSM beschikt over een systeem voor een scherp beheer van de
innovatieportfolio en heeft best-practice oplossingen geïmplementeerd voor het
ontwikkelen en introduceren van nieuwe producten. Toch blijven er onzekerheden
met betrekking tot het uiteindelijke succes van nieuwe producten en
toepassingen, vooral in de huidige economische omstandigheden die voor sommige
klanten van DSM aanleiding zouden kunnen zijn om hun prioriteiten bij andere
behoeften te leggen.
-
Personeel, organisatie en cultuur. Het vermogen om de juiste mensen aan te
trekken en te behouden en om een cultuur te creëren die wordt gekenmerkt door
zowel ondernemerszin als verantwoordelijkheidszin is een belangrijke
voorwaarde voor de vervulling van de Vision 2010-doelstellingen. In het
verslagjaar werden nieuwe praktijken geïmplementeerd op het gebied van
personeelswerving, management development en leerpraktijken. Er werden
organisatieveranderingen in gang gezet en programma’s geïnitieerd ter
ondersteuning van de gewenste ondernemersgeest en cultuurverandering. Toch
blijft dit risico een kritische succesfactor voor de implementatie van DSM’s
strategie.
Het functioneren van het risicomanagementsysteem
De
implementatie van de Corporate Requirements, die fungeren als
gemeenschappelijke beheersmaatregelen voor de belangrijkste algemeen
voorkomende risico’s, werd voortgezet in die businessgroepen die van de Raad
van Bestuur toestemming hadden gekregen de implementatie deels uit te stellen
tot na 1 januari 2008, de datum waarop de implementatie afgerond moest zijn.
In deze bedrijfsonderdelen werd veel aandacht geschonken aan de implementatie
van tijdelijke beheersmaatregelen voor zover deze nodig waren.
Alle businessgroepen en de belangrijkste operationele serviceafdelingen hebben
een Audit-commissie die, onder leiding van de directeur, jaarlijks
risicomanagementplannen opstelt en de implementatie daarvan bewaakt en op
regelmatige basis risicomanagementvraagstukken beoordeelt. Belangrijke
aangelegenheden op het gebied van risicomanagement, zoals de uitslag van
corporate audits en business risk assessments en het falen van materiele
risicobeheersmaatregelen of de aanwezigheid van zwakke plekken daarin werden
besproken met het lid van de Raad van Bestuur met speciale
verantwoordelijkheid voor het betreffende cluster.
Er werd continu informatie verzameld over het functioneren van het systeem. De
businessgroepen zagen toe op naleving van de Corporate Requirements en op
follow-up van maatregelen naar aanleiding van risicobeoordelingen; ze gingen
na in hoeverre hun interne beheersmaatregelen effectief waren en rapporteerden
en onderzochten incidenten. De controllers van de businessgroepen bevestigden
door middel van een ondertekende verklaring dat de kwartaalcijfers in
overeenstemming met de interne regels voor financiële administratie en
rapportage waren opgesteld. De afdeling Corporate Operational Audit voerde
onafhankelijke audits uit om na te gaan in hoeverre de genomen maatregelen ter
beheersing van risico’s effectief waren; dit gebeurde volgens een programma
dat in overleg met de Audit-commissie van de Raad van Commissarissen is
opgesteld.
De aldus verzamelde informatie werd gebruikt om verbeteringen aan te brengen
in het risicomanagementsysteem zoals beschreven op pagina 94, terwijl er in
het geval van ernstige bevindingen onmiddellijk maatregelen werden getroffen.
Samen met de jaarcijfers rapporteerden alle businessgroepen, stafafdelingen en
service-afdelingen in hun Letter of Representation alle materiële risico’s of
incidenten met betrekking tot bedrijfsactiviteiten, verslaglegging en
compliance over het afgelopen jaar. De afdeling Corporate Risk Management
consolideerde de gerapporteerde risico’s en incidenten en vergeleek ze met de
uitkomst van concernaudits.
Deze gegevens werden gebruikt om zwakke punten bloot te leggen en
aanbevelingen te doen voor versterking van het risicomanagementsysteem. De
gerapporteerde risico’s werden ook vergeleken met de uitkomst van de Corporate
Risk Assessment, en op basis van deze vergelijking werd het uiteindelijke
overzicht van belangrijkste risico’s en de naar aanleiding daarvan genomen
beheersmaatregelen opgesteld. De voornaamste risico’s werden op 16 februari
2009 besproken met de Audit-commissie van de Raad van Commissarissen.
Verklaringen van de Raad van Bestuur
Op basis van het
bovenstaande en in overeenstemming met best practice-bepaling II.1.4 van de
Nederlandse corporate governance code van december 2003, rekening houdend met
de aanbeveling voor de toepassing daarvan die de Monitoring Commissie
Corporate Governance Code heeft gedaan, verklaart de Raad van Bestuur dat het
interne systeem voor controle van de financiële verslaglegging een redelijke
mate van zekerheid verschaft dat de financiële verslaglegging geen materiële
onjuistheden bevat, en verklaart zij tevens dat het interne controlesysteem in
het verslagjaar goed heeft gefunctioneerd en dat er geen aanwijzingen zijn dat
daarin verandering komt. De jaarrekening geeft een getrouw beeld van de
financiële toestand van de onderneming en de resultaten van haar
bedrijfsactiviteiten en bevat de vereiste gegevens.
Hierbij dient te worden opgemerkt dat het bovenstaande niet impliceert dat
deze systemen en procedures een absolute waarborg zijn voor het behalen van de
strategische en operationele bedrijfsdoelstellingen, of dat zij alle onjuiste
weergaven, onnauwkeurigheden, fouten, gevallen van fraude of handelingen in
strijd met wet- en regelgeving kunnen voorkomen.
Gezien al het bovenstaande verklaart de Raad van Bestuur dat, voor zover haar
bekend, de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de activa, verplichtingen,
financiële positie en het resultaat van de onderneming en dat het jaarverslag
een getrouw beeld geeft van de positie per balansdatum en de ontwikkeling en
resultaten van de activiteiten gedurende het verslagjaar, samen met een
beschrijving van de wezenlijke risico‘s en onzekerheden waarmee de onderneming
wordt geconfronteerd.
