Witaminy to substancje organiczne, niezbędne do utrzymania prawidłowych
funkcji żywego organizmu (wzrost, zdrowie, płodność, produkcyjność). Organizm
zwierzęcy nie jest zdolny do ich syntetyzowania, dlatego też witaminy muszš
być dostarczane w pokarmie, z wyjątkiem tych, które mogą być wytwarzane przez
florę jelitową w ilościach wystarczających do pokrycia zapotrzebowania.
Klasyfikacja witamin opiera się na rozpuszczalności w wodzie (witaminy
rozpuszczalne w wodzie) lub w tłuszczach (witaminy rozpuszczalne w tłuszczach).
Witaminy rozpuszczalne w wodzie mają zbliżone funkcje biochemiczne, wszystkie
biorą udział w metabolizmie komórkowym jako grupy prostetyczne enzymów. Ich
działanie jest ściśle uzależnione od budowy, najmniejsza modyfikacja może
doprowadzić do całkowitej inaktywacji. Ich cechą charakterystyczną jest to, że
każda z tych witamin zawiera w swojej budowie co najmniej jeden atom azotu.
Obecnie klasyfikowane są ze względu na swoje działanie enzymatyczne. Witaminy
rozpuszczalne w wodzie można podzielić na dwie grupy:
1.
zapewniające przenoszenie różnych grup funkcyjnych
2.
biorące udział w reakcjach enzymatycznych redoks (B2, niacyna)
Należy również wspomnieć o witaminie C, której niezbędność zależy od gatunku
zwierzęcia oraz o cholinie - witaminie szczególnej.
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach mają działanie różnorodne. Niemal każda z
nich może występować w wielu formach mających różną budowę, a mimo to
zachowywać nadal aktywność biologiczną. Formy podstawowe są jednak zawsze
najbardziej aktywne. Ze względu na zdolność rozpuszczania się w tłuszczach,
witaminy A, D, E i K są wchłaniane za pomocą tych samych mechanizmów co
tłuszcze. Następnie witaminy są magazynowane w wątrobie i tkance tłuszczowej w
ilościach zależnych od ilości podawanych w paszy. Tworzenie się rezerw witamin
jest korzystne dla organizmu, ponieważ pozwala na regularne dostarczanie
potrzebnej ilości, jednak ich nadmierna akumulacja może stać się toksyczna.
